احشاء و مفرّح و جهت سرفه و آلات تنفس ، نافع . در اوايل دوّم ، گرم و مايل به رطوبت و موافق اكثر امزجه است . صفت آن : جوزبوا و بنفشه ، از هر يك شش مثقال بايد با هم كوبيد و با دو مثقال روغن بادام و دو مثقال زنجبيل را كوبيده چرب نمايند ؛ دارچينى ، اسارون و لسان العصافير ، از هر يك دو مثقال ؛ عود قمارى ، قرنفل ، خولنجان ، بهمن سرخ و سفيد و انيسون ، از هر يك ، يك مثقال ؛ خصية الثعلب ، بيست و دو مثقال ؛ شقاقل ، بيست و پنج مثقال و اگر مربا باشد بهتر است كتيرا و نعناعِ خشك ، از هر يك دو مثقال ؛ عسل كف گرفته ، هفتاد و پنج مثقال ؛ دوشاب زردك ، هفتاد و شش مثقال - اگر دوشاب زردك نباشد ، عسل را صد و ده مثقال بايد كرد - . [ 146 ] معجون قرص افعى : جهت توالد و تناسل مجرب است و به غايت مبهّى و مقوّى و موافق بارد المزاج و پيران و حافظ صحت ايشان و جهت امراض عصبانى و رقت منى و نيكو كردن رنگ رخسار و تقويت هاضمه و تفريح و رفع وحشت سوداوى نافع است . صفت : خصية الثعلب ، دارچينى و زنجبيل ، ازهر يك شش مثقال ؛ كبابه ، قرنفل و دارفلفل ، از هر يك ، يك مثقال ؛ مغز فستق ، مغز بادام شيرين ، نارجيل و مغز بندق مقشّر ، از هر يك دو مثقال ؛ ابريشم مقرض ، اشنه ، انجدان ، پنير مايهء شتر اعرابى ، تخم كرفس ، تخم يونجه ، تخم هليون ، تخم كراث ، تخم شلغم ، تخم خيار ، تخم قنبيط ، تخم جرجير ، بوزيدان ، جدوار ، چلغوزهء كبار و صغار ، تخم ترب ، خولنجان ، قرفه ، تودرى سرخ و سفيد ، بهمن سرخ و سفيد ، تخم زردك ، مغز حبّ القلقل ، مغز حبّ البن [ حبة الخضراء است او حب البطم نيز گويند ] ، فلفل ، لسان العصافير ، بصل العنصل المشوى ، خسكِ مربا ، خردل و عاقرقرحا ، از هر يك ، يك مثقال ؛ عنبر اشهب و مشك ، از هر كدام دو مثقال ؛ زعفران ، ده مثقال ، ورق نقره ، دو مثقال ؛ ورق طلا ، يك مثقال ؛ قرص افعى ، عُشر ادويه با عسل كف گرفته دو مثل ادويه بسرشند . فصل پنجم : در مفرحات مفرّح ، عبارت از چيزى است كه مشتمل باشد بر تصفيهء نفس كه عبارت از روح حيوانى است و قوتها و فكر و تقويت آلات آنچه ادراكش با نفس مجرد است و هر چند